Câu chuyện về vua Thiệu Trị - Một trong những minh quân của triều Nguyễn
Quang Minh Tháng 4 16, 2018 06:30 PM
Nhắc đến triều đại cuối cùng của chế độ phong kiến Việt Nam, người ta thường nhớ tới những vị vua như Gia Long, Minh Mạng với tài đức và tài trị nước. Tuy nhiên, vị vua thứ ba của nhà Nguyễn cũng là một quân vương anh minh nức tiếng - vua Thiệu Trị.

Thiệu Trị (16/6/1807 - 4/10/1847), tên thật là Nguyễn Phúc Miên Tông, là vị Hoàng đế thứ ba của vương triều Nguyễn nước Đại Nam. Ông trị vì từ năm 1841 đến khi qua đời năm 1847, được truy tôn miếu hiệu là Hiến Tổ. Thiệu Trị duy trì các chính sách kinh tế, giáo dục, luật pháp,... từ thời trước, dập tắt các cuộc nổi dậy của người Khmer ở Nam Bộ và cạnh tranh ảnh hưởng ở Cao Miên với Xiêm La.

Trong câu đối lại vua cha, Thiệu Trị được cho đã thể hiện tầm nhìn của người đứng đầu thiên hạ dù chưa lên ngôi. Suốt thời gian trị vì, hoàng đế thứ 3 của nhà Nguyễn để lại nhiều tiếng thơm.

Tháng 2/1841, vương triều Nguyễn chính thức nằm dưới sự cai trị của vị Hoàng đế thứ 3 - Thiệu Trị. Ngoài “trận đồ bát quái” trong thơ mà đến nay chưa có lời giải, vị vua này còn gắn với những giai thoại và câu chuyện đầy bí ẩn. Chúng ta hãy cùng lội ngược dòng bí sử để khám phá!

Kết quả hình ảnh cho vua thiệu trị
Chân dung vua Thiệu Trị. Ảnh: thuvienlichsu.com

Điềm báo làm vua

Vua Thiệu Trị (1841 - 1847), tên thật là Nguyễn Phúc Miên Tông, con trưởng vua Minh Mạng, vị vua thứ 3 của triều Nguyễn. Miên Tông chào đời được 13 ngày thì mồ côi mẹ. Bấy giờ đứa trẻ khóc mãi không ngừng, vua cha thấy vậy nói rằng: “Trẻ con mới sinh ra mà đã biết thương khóc mẹ, sau này thế nào cũng giữ trọn đạo hiếu”.

Vì mẹ mất sớm, Miên Tông được bà nội là Thuận Thiên cao hoàng hậu nuôi dưỡng. Năm 1830, hoàng tử Miên Tông được phong tước Trường Khánh công. Tuy là con trưởng nhưng lúc đầu Miên Tông không được vua cha lựa chọn kế vị.

Bấy giờ có bà Hiền phi Ngô Thị Chính được vua Minh Mạng sủng ái nhất, sinh được 5 hoàng tử và 4 công chúa. Vì quá sủng ái, vua định chọn con cả của Hiền phi Ngô Thị Chính làm thái tử, sau này truyền ngôi.

Tin đến tai Thái hậu Thuận Thiên, bà liền gọi vua đến quở trách: “Ta nghe xưa nay lập tự phải chọn con cả, nay hoàng đế bỏ trưởng lập thứ, sau này anh em tranh đoạt lẫn nhau thì làm thế nào”. Vua nghe xong vì chữ hiếu nên bỏ ý định trước đó, sắc lập Miên Tông làm thái tử theo ý mẹ.

Theo sách “Quốc sử di biên” chép lại, khi Thiệu Trị chưa lên ngôi nhưng trong câu đối của ông đã báo trước về địa vị của người đứng đầu thiên hạ nay mai. Một hôm Thánh tổ ra câu đối: “Long vi vạn vật chi linh, biến hóa phi đằng mặc trắc"(nghĩa là: Rồng thiêng hơn vạn vật, biến hóa bay nhảy khôn lường).

Nghe xong Trường Khánh đối lại: “Thiên nãi nhất nguyên chi khí, khôi hiệu phú đảo vô ngân" (nghĩa là: Trời là khí nhất nguyên, rộng lớn che trùm tất cả). Thánh tổ nghe xong vô cùng làm lạ, quý trọng lắm. Trong câu đối trên, Trường Khánh thể hiện được tầm nhìn lớn, bao quát thiên hạ. Chẳng phải đó là vị trí người đứng đầu thiên hạ chăng?

Sau khi lên ngôi, vua Thiệu Trị ghi nhớ công ơn và đặc biệt quý trọng bà nội. Năm 1844, vua cho xây tháp Phước Duyên cao 7 tầng tại khuôn viên chùa Thiên Mụ để cầu cho bà sống thọ. Đến nay tháp Phước Duyên cùng với chùa Thiên Mụ trở thành một trong những điểm đến thú vị trong quần thể di tích Cố Đô Huế.

Con rơi lên làm Phụ chính đại thần?

Chắc hẳn chúng ta không thể quên, trận biến kinh thành Huế năm 1885 gắn liền với hai vị quan hàng đầu là Tôn Thất Thuyết và Nguyễn Văn Tường. Hai ông cũng là bộ đôi phò tá nhiều đời vua. Trong đó, Nguyễn Văn Tường bị nghi ngờ là con rơi từ mối tình một đêm của vua Thiệu Trị. Vậy thực hư câu chuyện ra sao?

Giả thuyết này xuất phát từ quan điểm của nhà nghiên cứu Nguyễn Đắc Xuân. Trong tác phẩm “Hương giang cố sự” của mình, tác giả có viết: trong một lần vua Minh Mạng đi tuần du Quảng Trị, “có đem Trường Khánh công (tức vua Thiệu Trị sau này) đi theo”.

Cũng tại hành cung Quảng Trị, bắt gặp một người con gái đẹp đi qua, Tường Khánh công đã trải qua một đêm vợ chồng với người con gái đó. Khi theo phụ hoàng quay về kinh thành, ông không ngờ rằng người con gái ấy sau đêm đó đã có thai và sinh hạ một người con. Nguyễn Đắc Xuân khẳng định người con đó chính là Nguyễn Văn Tường. Cộng hưởng vào đó,  cụ Tôn Thất Hào (cháu ngoại của Công nữ Như Khuê - công chúa Đoan Thuận) cũng chắc chắn, Nguyễn Văn Tường là con của vua Thiệu Trị. Cụ bác bỏ quan điểm Nguyễn Văn Tường là con một người thợ mộc trong “Nước Đại Nam đối diện với Pháp và Trung Hoa” của nhà nghiên cứu người Nhật. Vị hậu duệ này còn lập luận thêm, nếu con thợ mộc thì Nguyễn Văn Tường khó có điều kiện để ăn học rồi đỗ đạt cao. Cụ cũng cho biết thêm vì là con hoang nên Nguyễn Văn Tường không được theo họ cha.

Vì không thể chối bỏ máu mủ, ruột thịt nên vua Thiệu Trị vẫn có trách nhiệm gửi tiền để con được học hành tử tế. Đây cũng là nguyên nhân khi nộp đơn ứng thí trong thi Hương, Nguyễn Văn Tường họ đã lấy họ vua là “Nguyễn Phúc”.

Tuy nhiên, lật lại sử sách, sẽ thấy những điểm bất hợp lí sau đây:

Thứ nhất, sách “Đại Nam thực lục” và “Minh Mạng chính yếu” của Quốc sử quán triều Nguyễn không hề nhắc đến việc Minh Mạng đi tuần du Quảng Trị. Vậy nên có hay không chuyện Thiệu Trị có con rơi từ chuyến đi này vẫn còn bỏ ngỏ.

Thứ hai, bản thân Nguyễn Văn Tường đã bị đích thân Thiệu Trị ra lệnh xử phạt nghiêm khắc khi dùng họ vua trong kì thi! Theo “Đại Nam thực lục chính biên”: “Trong danh sách tú tài trường Thừa Thiên có người tên là Nguyễn Phúc Tường, vua ghét mạo dùng họ nhà vua, sai cắt bỏ nên trong sổ tú tài, đổi làm Nguyễn Văn Tường và giao cho Viện Đô sát trị tội. Thậm chí, vua còn ra thêm dụ, nhắc đến việc Gia Long khi lập triều lấy Nguyễn Phúc làm họ vua. Đến đời Minh Mạng lại tiếp tục nhấn mạnh việc kỵ húy chữ “Phúc”, đến thường dân áo vải còn biết tuân thủ. Vậy mà Nguyễn Văn Tường đã đi học, đi thi, không thể nói là không biết, sao lại còn mạo đội họ vua?". Vậy là Nguyễn Văn Tường bị tội đồ một năm, học quan ở tỉnh, phủ, huyện, quan Quốc tử giám, quan trường, Bộ Lễ và Viện Đô sát đều chịu trách nhiệm liên đới.

Vậy nên nghi án con rơi này vẫn là một bí mật chưa có lời giải!

Lời dặn xây dựng lăng mộ phải tiết kiệm

Tấm lòng vì nước vì dân thể hiện chân thực nhất trong lời dặn của vua Thiệu Trị trước khi mất. Sử sách ghi lại vua dặn chọn xây lăng cho mình ở chỗ cao ráo, vị trí chân núi thuận lợi cho quan binh thi công. Đường ngầm đưa quan tài tới huyệt bắt đầu từ Hiếu Lăng (lăng vua cha Minh Mạng), nên học làm theo.

Cuối cùng hoàng đế thứ 3 của nhà Nguyễn dặn dò việc xây cất sao cho tiết kiệm, không nên làm nhiều đền đài, hao phí tài lực của binh dân. Ngày 27/9 năm Đinh Mùi tức 4/10/1847, vua Thiệu Trị qua đời, hưởng thọ 41 tuổi. Lăng vua Thiệu Trị thuộc làng Cư Chánh, Hương Thủy, Thừa Thiên Huế.

Lăng vua Thiệu Trị. Ảnh: baomoi.com

Tuy nhiên, ngay khi lên nối ngôi vua cha, Tự Đức đã dụ rằng: “Sửa sang tang nghi là việc lớn. Dẫu hợp cả tài lực bốn bể năm châu cũng chưa dám cho là xa xỉ”. Cho nên mọi việc đều phải tiến hành một cách cực kỳ khẩn trương với bất cứ giá nào. Và công việc quan trọng bậc nhất là phải xây lăng. Trước hết là phải tìm cho được một vùng đất núi, vừa tốt về mặt phong thủy, vừa tương thích với ngày giờ sinh, ngày giờ chết của nhà vua.

 

Author: Quang Minh

Tin mới trong ngày

  • Ấn Độ phê chuẩn án tử hình tội phạm hiếp dâm trẻ em dưới 12 tuổi

    Ấn Độ phê chuẩn án tử hình tội phạm hiếp dâm trẻ em dưới 12 tuổi

    Apr 22, 2018 07:30 AM07:30 AM
    Sắc lệnh của Chính phủ được ban hành sau vụ hiếp dâm và giết hại một bé gái 8 tuổi ở bang Jammu-Kashmir, vụ một nghị sĩ đảng cầm quyền Bharatiya Janata ở bang Uttar Pradesh bị bắt vì hiếp dâm một nữ sinh, cùng nhiều vụ hiếp dâm nghiêm trọng khắp Ấn Độ gần đây.
  • Người Mỹ sẽ chịu ảnh hưởng vì thuế trừng phạt của Trump với Trung Quốc?

    Người Mỹ sẽ chịu ảnh hưởng vì thuế trừng phạt của Trump với Trung Quốc?

    Apr 22, 2018 07:00 AM07:00 AM
    Cuộc chiến thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc sẽ làm người dân và các doanh nghiệp Mỹ chịu ảnh hưởng trực tiếp, trong khi đó Trump sắp công bố danh sách các mặt hàng bị đánh thuế.
  • Tâm tình mùa hạ

    Tâm tình mùa hạ

    Apr 21, 2018 08:00 PM
    Anh viết làm chi những áng thơ tình buồn như thế, em vẫn thấu hiểu nỗi cô đơn cùng cực trong con người anh. Một chàng trai gầy gò nhưng chẳng gầy cảm xúc, một chàng trai của mùa hạ thương.
  • Dấu hiệu sớm giúp bạn phát hiện bệnh tự kỷ ở trẻ

    Dấu hiệu sớm giúp bạn phát hiện bệnh tự kỷ ở trẻ

    Apr 21, 2018 07:30 PM
    Bệnh tự kỷ hiện nay không còn quá xa lạ với nhiều người, tuy nhiên lại không phải ai cũng biết cách phát hiện dấu hiệu bệnh tự kỷ sớm ở trẻ để có phương pháp điều trị phù hợp.
  • 5 chất làm ngọt tự nhiên bạn có thể thay thế đường

    5 chất làm ngọt tự nhiên bạn có thể thay thế đường

    Apr 21, 2018 07:30 PM
    Bạn rất thích ăn ngọt nhưng lại lo tiêu thụ quá nhiều đường sẽ gây hại cho sức khỏe? Các chất làm ngọt tự nhiên không những giúp bạn an tâm hơn mà còn mang đến hương vị thơm ngon cho các món ăn nữa đấy!